Onlangs viel mijn oog in Athenaeum boekhandel in Amsterdam Zuidoost op deze verhalenbundel van de formidabele Ama Ata Aidoo (1940-2023): No Sweetness Here. Het is een goedkope heruitgave; het origineel verscheen al in 1970. Het bleek een deeltje van een hele serie, een poging om de legendarische Heinemann African Writers Series opnieuw uit te brengen, staat voorin de pocket. Hoewel deze bundel nu juist uit was gekomen bij de concurrent Longman. De naam van de nieuwe serie heruitgaven: Apollo Africa.
Een samenwerking van Black Star Books en de uitgeverij Head of Zeus, die weer valt onder Bloomsbury. Op de website van Bloomsbury staat een webpagina met de heruitgebrachte titels.. Er werden in 2023 100 titels aangekondigd, maar nu staan er 30 titels op. De meeste zijn van inmiddels iconische auteurs uit alle hoeken van het continent, heruitgebracht in 2023 en 2024 en daarna niet meer. De uitgever laat bij navraag per email weten dat er dit najaar een tweede golf heruitgaven zal volgen.
No Sweetness Here is een vroeg werk. De verhalen zijn (nog) doortrokken van de dekolonisatie. Ze gaan over generatieverschillen en vooral de nieuwe kloof tussen de westers opgeleide jonge elite en de ouderen met soms nog een koloniale, onderdanige houding.
Ze schetst het zoeken van de jongeren naar een nieuwe, zelfbewuste houding – hoe ben je vooral niet meer een koloniale ondergeschikte – in vermakelijke scènes en sketches. Kan een zelfbewuste vrouw nog wel een pruik dragen? Dit is de vraag in het eerste verhaal. Die anti-koloniale jongeren zijn tegelijkertijd het meest verwesterd op de universiteiten, vaak in Groot-Brittannië. Ze worden door huispersoneel en winkeliers benaderd alsof ze nieuwe witten zijn. Tot hun ergernis en wanhoop.
Ze kijken met vervreemding naar de traditionele levens van hun familie en landgenoten, zoals een even hilarische als dramatische scheidingskwestie in een dorp uit het titelverhaal.
Aidoo's schrijverschap met sterk feministische inslag had zijn hoogtepunt in de roman Changes (vertaald als Keuzes) uit 1991, dat een klassieker werd in de 'vrouwenliteratuur' en daar niet alleen. Maar wat me in dit vroege werk opviel waren de krachtige, geloofwaardige dialogen en groepsgesprekken die zij kon schrijven. Duidelijk dat ze ook voor toneel schreef. In haar verhalen hoor je de stemmen uit de jaren zestig alsof je er bij bent.
Lees ook onze ode aan Ama Ata Aidoo bij haar overlijden in 2023.